حق سکونت در عقدنامه چیست؟ در حقوق خانواده ایران، مرد موظف به تهیه مسکن متناسب با شان زن است و زن نیز باید در همان منزل سکونت کند، مگر آنکه حق تعیین محل سکونت در عقدنامه برای زن شرط شده باشد. با وجود اینکه رای وحدت رویه ای در این خصوص صادر نشده، اما می توان گفت که در صورت نبود این شرط، چنانچه زن بدون عذر موجه منزل شوهر را ترک کند، مستحق نفقه نخواهد بود.
برای مشاوره شرط محل سکونت زن در ازدواج
برای مشاوره شرط محل سکونت زن در ازدواج
منظور از حق سکونت در عقدنامه چیست؟ در نظام حقوق خانواده ایران، تامین مسکن متناسب با جایگاه زن بر دوش مرد نهاده شده و زن می بایست در همان منزل اقامت گزیند، مگر آنکه در عقدنامه اختیار تعیین محل سکونت به زن داده شده باشد. با وجود اینکه رای وحدت رویه دیوان عالی کشور در این خصوص صادر نشده، می توان با توجه به رای و احکام دیگر گفت که هرگاه این شرط در عقدنامه نباشد و زن بی دلیل موجه منزل شوهر را ترک کند، از دریافت نفقه محروم می گردد.
با توجه به اهمیت موضوع در این مقاله دینا، به پرسش های حق سکونت در عقدنامه چیست و آیا حق تعیین محل سکونت با زن است؟ پاسخ داده شده و در ادامه متن حق مسکن در عقدنامه و رای وحدت رویه حق مسکن زوجه ارائه شده است.
حق سکونت چیست یا حق سکونت در عقدنامه چیست؟ حق سکونت در عقدنامه، شرطی است که طی آن به زن اجازه داده می شود محل زندگی خود را مستقل از نظر همسرش تعیین کند. در نظام حقوقی ایران، به طور پیش فرض تعیین محل سکونت خانواده با مرد است و زن موظف است در خانه ای که شوهر متناسب با شان او فراهم می کند، سکونت نماید. اما با درج این شرط در عقدنامه، این اختیار از مرد سلب و به زن منتقل می شود.
اهمیت این حق زمانی آشکار می شود که زن به دلایلی مانند دوری از خانواده، شرایط شغلی یا تحصیلی، یا نارضایتی از محیط زندگی، بخواهد محل سکونت دیگری را برگزیند. در صورت وجود شرط حق تعیین مسکن در عقدنامه، زن می تواند بدون اینکه ناشزه محسوب شود، محل سکونت مورد نظر خود را انتخاب کند و در عین حال همچنان مستحق دریافت نفقه از همسر خود باشد.
بر اساس رای وحدت رویه دیوان عالی کشور، در صورتی که این شرط در عقدنامه درج نشده باشد و زن بدون عذر موجه منزل تعیین شده توسط شوهر را ترک کند، از دریافت نفقه محروم خواهد شد. بنابراین، حق سکونت در عقدنامه ابزاری قانونی برای حفظ استقلال مسکونی زن و تضمین حقوق مالی او در هنگام اختلاف بر سر محل زندگی است. در قسمت بعدی به پاسخ پرسش سکونت با کیست پرداخته شده است.
در پاسخ به پرسش که آیا حق تعیین محل سکونت با زن است؟ باید به قواعد حقوقی ایران مراجعه کرد. به طور کلی، قانون مدنی ایران در این زمینه اصل را بر اختیار شوهر نهاده، مگر در موارد استثنایی که زن بتواند مستقلا تصمیم بگیرد. بررسی مواد مرتبط نشان می دهد که حقوق زن در این حوزه تابع شرایط خاصی است.
بر اساس ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی، "زن باید در منزلی که شوهر تعیین می کند سکنی نماید مگر آنکه اختیار تعیین منزل به زن داده شده باشد." همچنین ماده ۱۰۰۵ قانون مدنی مقرر می دارد: «اقامتگاه زن شوهردار همان اقامتگاه شوهر است. مع ذلک زنی که شوهر او اقامتگاه معلومی ندارد و همچنین زنی که با رضایت شوهر خود و یا با اجازه محکمه مسکن علیحده اختیار کرده می تواند اقامتگاه شخصی علیحده نیز داشته باشد.» بنابراین، اصل اولیه بر تبعیت زن از شوهر در تعیین محل سکونت است.
در نتیجه، حق تعیین محل سکونت به طور کامل با زن نیست، مگر در موارد استثنایی مانند شرط ضمن عقد، رضایت شوهر، نبود اقامتگاه معلوم برای شوهر یا اجازه دادگاه. در غیر این صورت، شوهر است که محل سکونت را معین می کند، آن هم با رعایت شان و استقلال منزل زوجه.
بر اساس ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی، اصل بر تعیین محل سکونت توسط شوهر است، مگر آنکه اختیار تعیین منزل به طور ضمنی در عقدنامه به زن داده شود. در صورت درج این شرط، زن دیگر ملزم به تمکین از شوهر در تعیین مسکن نبوده و شوهر نمی تواند دعوای الزام به تمکین مطرح کند. این شرط در عقدنامه به سه شکل اصلی قابل درج است:
اختیار کامل زن در تعیین هر زمان و مکان
تعیین مکان مشخص (مانند یک شهر خاص)
منع جابه جایی از منزل معین
برای مثال، متن حق مسکن در عقدنامه در خصوص اختیار کامل زن در تعیین زمان و مکان سکونت به شرح زیر است:
"اختیار تعیین محل سکونت مشترک در هر زمان و در هر مکان، به طور کامل با زن است. شوهر موظف است در محلی که زن تعیین می کند، زندگی مشترک را ادامه دهد. در صورت تخلف شوهر از این شرط، زن حق امتناع از تمکین داشته و شوهر نمی تواند دعوای الزام به تمکین علیه زن اقامه نماید."
بنابراین، هر سه شکل از شرط مذکور دارای اعتبار قانونی بوده و ضمانت اجرای آنها حق امتناع از تمکین و مطالبه خسارت توسط زن در صورت تخلف شوهر است. به عبارت دیگر، درج شرط حق مسکن در عقدنامه، تعادل نسبی در روابط زوجین ایجاد کرده و از استیلای کامل شوهر بر تعیین محل سکونت می کاهد و به زن امکان می دهد تا در این زمینه از استقلال رای برخوردار شود.
در خصوص رای وحدت رویه حق مسکن زوجه، باید گفت که دیوان عالی کشور رای وحدت رویه مستقلی با این عنوان صادر نکرده است. آنچه در برخی منابع و رویه قضایی به آن استناد می شود، عمدتا آرای تجدیدنظر شعب دیوان در پرونده های خاص است که به مرور زمان به عنوان یک رویه قضایی پذیرفته شده است.
علاقه مندان به دانلود رای تجدیدنظر و بدوی یک پرونده در خصوص شرط حق تعیین مسکن توسط زوجه می توانند از طریق لینک زیر اقدام نمایند.
بر اساس این رویه قضایی، تهیه مسکن مستقل و جدا از منزل بستگان شوهر، به عنوان حقی برای زن و شرطی برای تحقق تمکین شناخته می شود. به عبارت دیگر، تا زمانی که شوهر مسکنی شایسته و متناسب با شان زوجه فراهم نکند، زن حق دارد از تمکین خودداری نماید و شوهر نیز نمی تواند دعوای الزام به تمکین علیه او مطرح کند. این رویه، رعایت استقلال مسکن و کرامت زن در زندگی مشترک را تضمین می نماید.
برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد شرط محل سکونت زن در ازدواج در کانال تلگرام حقوق خانواده عضو شوید. کارشناسان مرکز مشاوره دینا نیز آماده اند تا با ارائه خدمات مشاوره حقوقی تلفنی دینا به سوالات شما عزیزان پیرامون شرط محل سکونت زن در ازدواج پاسخ دهند.
برای مشاوره شرط محل سکونت زن در ازدواج
برای مشاوره شرط محل سکونت زن در ازدواج
عناوین اصلی این مقاله
مقالات مرتبط
ارتباط با ما
درصورتی که برای مشاوره در تمامی زمینه های ذکر شده در سایت، به دانش چندین ساله ما در این زمینه نیاز داشتید می توانید با شماره تلفن 9099075303 ( تماس با تلفن ثابت از سراسر کشور و به ازای هر دقیقه 370000 ریال ) در ارتباط باشید.
سایت مشاوره دینا یک مرکز خصوصی و غیرانتفاعی است و به هیچ ارگان دولتی و خصوصی دیگر اعم از قوه قضاییه ، کانون وکلا ، کانون کارشناسان رسمی دادگستری و .... هیچگونه وابستگی ندارد.
جهت ارئه انتقادات، پیشنهادات و شکایات با شماره تلفن 54787900-021 تماس حاصل فرمایید.
تمامی حقوق این سایت متعلق به دینا می باشد ©
