در پاسخ به پرسش چک حقوقی چیست و در چه صورت چک حقوقی می شود؟ باید گفت که بر اساس ماده ۱۳ قانون صدور چک، در مواردی مانند سفید امضا بودن، مشروط بودن وصول به تحقق شرط، تضمینی بودن یا اختلاف تاریخ صدور یا پایان مهلت های مقرره و ...، جنبه کیفری چک از بین رفته و تبدیل به چک حقوقی شده و نحوه و مراحل وصول آن نیز متفاوت خواهد بود.
برای مشاوره چک حقوقی و مراحل وصول آن
برای مشاوره چک حقوقی و مراحل وصول آن
در پاسخ به این سوال که چک حقوقی به چه چکی گفته می شود و در چه صورتی چک به وضعیت حقوقی تبدیل می گردد؟ بر اساس ماده ۱۳ قانون صدور چک، هرگاه چک سفید امضا داده شود یا وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی گردد یا چک جنبه تضمینی داشته باشد یا بین تاریخ صدور واقعی و تاریخ درج شده روی چک اختلاف وجود داشته باشد، در همه این موارد جنبه کیفری چک از بین رفته و آن چک یک سند حقوقی محسوب می شود؛ در نتیجه فرآیند و مراحل وصول چنین چکی نیز با روال معمول متفاوت خواهد بود.
با توجه به اهمیت موضوع در این مقاله دینا، به پرسش های چک حقوقی چیست و در چه صورت چک حقوقی میشود پاسخ داده شده و به موضوع حقوقی شدن چک برگشتی پرداخته شده است. در انتها نیز، نحوه وصول چک حقوقی بررسی شده است.
چک حقوقی چیست؟ چک حقوقی به نوعی از چک گفته می شود که فاقد جنبه کیفری است و دارنده آن نمی تواند صادرکننده را از طریق مراجع کیفری تحت تعقیب قرار دهد، اما همچنان حق مطالبه وجه آن از طریق مراجع حقوقی یا اجرای ثبت را دارد. مهمترین مصادیق چک حقوقی عبارتند از چک های سفید امضا، چک های تضمینی، چک های مشروط (که وصول وجه آنها به تحقق شرطی منوط شده باشد) و چک های وعده دار.
از جمله ویژگی های بارز چک حقوقی این است که برای طرح دعوا محدودیت زمانی شش ماهه وجود ندارد و دارنده تا زمان مرور زمان مدنی می تواند اقدام کند. مرجع صالح برای رسیدگی، دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت صادرکننده است و دارنده همچنین می تواند از طریق اداره ثبت اسناد و املاک درخواست صدور اجراییه نماید. از دیگر ویژگی های مهم، امکان درخواست توقیف اموال یا حساب بانکی صادرکننده به عنوان تامین خواسته پیش از صدور حکم قطعی می باشد.
در چک حقوقی، هدف دادگاه وصول وجه و خسارات تاخیر تادیه است نه اعمال مجازات. حکم صادره قابل تجدیدنظر در دادگاه تجدیدنظر استان بوده و در شرایط خاص فرجام خواهی نیز ممکن است. صدور این نوع چک هیچگونه سوء پیشینه کیفری یا اثر منفی برای صادرکننده ایجاد نمی کند، زیرا چک حقوقی فاقد جنبه مجرمانه بوده و صرفا یک سند مالی است که از حمایت کیفری برخوردار نمی باشد.
در چه صورت چک حقوقی میشود؟ بر اساس ماده ۱۳ قانون صدور چک، در موارد مشخصی جنبه کیفری چک از بین رفته و چک صرفا جنبه حقوقی پیدا می کند. در این شرایط دارنده چک نمی تواند صادرکننده را در مراجع کیفری تحت تعقیب قرار دهد، اما همچنان حق مطالبه وجه آن را از طریق دادگاه عمومی حقوقی یا اداره ثبت اسناد و املاک خواهد داشت.
مواردی که در آن چک حقوقی محسوب می شود عبارتند از:
چک سفید امضا: در صورتی که ثابت شود چک سفید امضا داده شده باشد.
چک مشروط: هرگاه در متن چک وصول وجه منوط به تحقق شرطی شده باشد.
چک تضمینی: چنانچه در متن چک قید شود که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است.
شرط ضمنی (بدون قید در متن): هرگاه بدون قید در متن چک ثابت شود که وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی بوده یا چک بابت تضمین است.
اختلاف تاریخ: در صورتی که ثابت شود چک بدون تاریخ صادر شده یا تاریخ واقعی صدور مقدم بر تاریخ مندرج در متن چک باشد.
در خصوص عاقبت چک حقوقی باید گفت که، هدف دادگاه وصول وجه و خسارات تاخیر تادیه است و صدور چک حقوقی هیچگونه سوء پیشینه کیفری برای صادرکننده ایجاد نمی کند. همچنین محدودیت زمانی شش ماهه برای طرح دعوا وجود نداشته و دارنده تا زمان مرور زمان مدنی می تواند برای مطالبه وجه خود اقدام نماید.
چک برگشتی زمانی حقوقی می شود که جنبه کیفری آن از بین رفته باشد، اما این به معنای از اعتبار افتادن چک نیست. در چک های حقوقی فقط صادرکننده قابل تعقیب کیفری نیست، اما دارنده می تواند تقاضای توقیف اموال صادرکننده را کرده و دادگاه حکم به پرداخت مبلغ چک صادر می کند، مگر آنکه ثابت شود طلبی وجود ندارد یا چک بابت ربا یا معامله نامشروع صادر شده باشد.
موارد حقوقی شدن چک برگشتی عبارتند از:
چک مدت دار (وعده دار)
چکی که ثابت شود بابت تضمین انجام معامله یا تضمین تعهدی صادر شده باشد
چک سفید امضا
چکی که وصول آن منوط به تحقق شرطی باشد
چک بابت معاملات نامشروع و ربا
چکی که دارنده تا شش ماه پس از تاریخ چک برای وصول به بانک مراجعه نکرده باشد
چکی که دارنده تا شش ماه پس از صدور گواهی عدم پرداخت (برگشتی چک) شکایت کیفری نکرده باشد
در تمام شرایط می توان چک برگشتی را در قالب دعوای حقوقی مطرح کرد، اما در موارد فوق به دلیل از بین رفتن جنبه کیفری، دارنده الزاما باید از طریق دادگاه عمومی حقوقی یا اداره ثبت اسناد و املاک اقدام به مطالبه وجه نماید. در این حالت دادگاه حکم به پرداخت مبلغ چک و خسارات تاخیر تادیه صادر می کند و این حکم هیچگونه سوء پیشینه کیفری برای صادرکننده در پی نخواهد داشت.
نحوه وصول چک حقوقی اینگونه است که، دارنده چک دو مسیر اصلی پیش رو دارد. اولین مسیر، مراجعه به دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت صادرکننده و طرح دعوای مطالبه وجه است. در این روش دارنده باید دادخواستی تنظیم و به همراه اصل چک و گواهی عدم پرداخت بانک به دادگاه تقدیم کند.
دادگاه پس از طی فرآیند دادرسی و احراز صحت صدور چک و عدم پرداخت وجه، حکم به پرداخت مبلغ چک و خسارات تاخیر تادیه صادر می کند. این رای قابل تجدیدنظر در دادگاه تجدیدنظر استان بوده و در شرایط خاص فرجام خواهی نیز ممکن است.
دومین مسیر برای وصول چک حقوقی، مراجعه به اداره اجرای اسناد رسمی اداره ثبت محل است. دارنده چک با در دست داشتن گواهی عدم پرداخت از سوی بانک، اصل چک و همچنین گواهی مطابقت امضاء با نمونه امضای موجود در بانک، می تواند به این اداره مراجعه و تقاضای صدور اجراییه کند. مزیت این روش نسبت به دادگاه، سرعت بالاتر در صدور اجراییه و عدم نیاز به طی تشریفات طولانی دادرسی است، اگرچه قابلیت تجدیدنظر خواهی در این مسیر مانند دادگاه وجود ندارد.
از جمله امکانات مهم برای دارنده چک حقوقی، درخواست تامین خواسته قبل از صدور حکم قطعی است. دارنده می تواند با ارائه دلایل کافی به دادگاه، تقاضای توقیف اموال یا حساب بانکی صادرکننده را به عنوان تامین خواسته مطرح کند. همچنین بر خلاف چک های کیفری، در چک حقوقی محدودیت زمانی شش ماهه برای طرح دعوا وجود ندارد و دارنده تا زمان مرور زمان مدنی فرصت دارد برای وصول وجه چک خود اقدام قانونی به عمل آورد.
برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد چک حقوقی چیست و مراحل وصول آن در کانال تلگرام موضوعات حقوقی عضو شوید. کارشناسان مرکز مشاوره دینا نیز آماده اند تا با ارائه خدمات مشاوره حقوقی تلفنی دینا به سوالات شما عزیزان پیرامون چک حقوقی چیست و مراحل وصول آن پاسخ دهند.
برای مشاوره چک حقوقی و مراحل وصول آن
برای مشاوره چک حقوقی و مراحل وصول آن
عناوین اصلی این مقاله
مقالات مرتبط
ارتباط با ما
درصورتی که برای مشاوره در تمامی زمینه های ذکر شده در سایت، به دانش چندین ساله ما در این زمینه نیاز داشتید می توانید با شماره تلفن 9099075303 ( تماس با تلفن ثابت از سراسر کشور و به ازای هر دقیقه 370000 ریال ) در ارتباط باشید.
سایت مشاوره دینا یک مرکز خصوصی و غیرانتفاعی است و به هیچ ارگان دولتی و خصوصی دیگر اعم از قوه قضاییه ، کانون وکلا ، کانون کارشناسان رسمی دادگستری و .... هیچگونه وابستگی ندارد.
جهت ارئه انتقادات، پیشنهادات و شکایات با شماره تلفن 54787900-021 تماس حاصل فرمایید.
تمامی حقوق این سایت متعلق به دینا می باشد ©
