جرم عوام فریبی به معنای انتشار آگاهانه اخبار کذب به قصد فریب جامعه است که در حقوق ذیل جرم تشویش اذهان عمومی در ماده ۶۹۸ قانون مجازات و ماده ۱۸ جرایم رایانه ای قرار می گیرد. برای درک بهتر اینکه این رفتار فریب کارانه یعنی چه، باید به سو نیت فاعل در گمراه کردن افکار عمومی اشاره کرد که منجر به برهم خوردن آرامش روانی مردم می شود. مجازات عوام فریبی بنابر به بستر وقوع، شامل حبس یا جزای نقدی می باشد.
برای مشاوره و آشنایی با مجازات عوام فریبی
برای مشاوره و آشنایی با مجازات عوام فریبی
شناخت مجازات عوام فریبی و اینکه این اصطلاح حقوقی دقیقا یعنی چه، گام نخست در درک تفاوت میان اظهارنظر آزادانه و جرم تشویش اذهان عمومی در قوانین کیفری است. بررسی دقیق و مطالعه ضرورت این موضوع به افراد کمک میکند تا با آگاهی از حقوق و مسئولیتهای قانونی خود، از بروز تنشهای اجتماعی و درگیر شدن در پروندههای پیچیده قضایی پیشگیری نمایند.
به دلیل اهمیت والای حفظ نظم اجتماعی، به بررسی ماهیت اینکه جرم عوام فریبی یعنی چه و شناخت ابعاد عوام فریبی سیاسی پرداخته و ماده قانونی جرم عوام فریبی و تشویش اذهان عمومی را در کنار مجازات عوام فریبی و تشویش اذهان عمومی تبیین کردیم. همچنین ارائه نمونه شکایت عوام فریبی و تشویش افکار عمومی با هدف آشنایی با رویه های قضایی و جلوگیری از تضییع حقوق افراد در مواجهه با ادعا های کذب و جنجالبرانگیز صورت گرفته است.
برای بسیاری از افراد که با مباحث حقوقی برخورد می کنند، این پرسش اساسی مطرح است که جرم عوام فریبی یعنی چه؟ و شامل چه مصادیقی می شود. این عنوان حقوقی به معنای بهره گیری از وسایل متقلبانه یا اظهارات خلاف واقع به قصد گمراه کردن توده مردم و رسیدن به مقاصد خاص است. در این حالت، فرد تلاش می کند با دست کاری واقعیت، باوری غلط و کاذب را در ذهنیت جامعه ایجاد کند تا از آن به نفع خود بهره ببرد.
تحقق این رفتار ناهنجار معمولا مستلزم سونیت و انتشار آگاهانه اخبار کذبی است که منجر به برهم خوردن اعتماد عمومی و آرامش روانی شهروندان شود. قانون گذار با پیش بینی برخورد های قانونی، در صدد است تا از بازی با احساسات و افکار پاک جامعه توسط افراد سودجو و فرصت طلب جلوگیری نماید. در نهایت، آگاهی از ابعاد این موضوع به ما کمک می کند تا با نگاهی نقادانه به اخبار نگریسته و تحت تاثیر ترفند های تبلیغاتی سمی قرار نگیریم.
در پاسخ به این پرسش که ماهیت عوام فریبی سیاسی چیست؟ باید گفت این پدیده به معنای استفاده ابزاری از شعارهای فریبنده و وعده های غیرعملی برای جلب حمایت توده های مردم است. در این روش، سیاست مداران به جای تکیه بر برنامه های علمی و منطقی، بر روی احساسات و نیاز های فوری جامعه موج سواری می کنند تا قدرت را به دست آورند. این رویکرد معمولا باعث ایجاد دوقطبی های کاذب و انحراف افکار عمومی از مسائل کلیدی و ساختاری کشور می شود.
پیامد اصلی رواج این رفتار در فضای حاکمیتی، کاهش سطح اعتماد عمومی به نهاد های رسمی و تضعیف بنیان های دموکراتیک در بلندمدت است. زمانی که شهروندان دریابند حقیقت فدای مصلحت های حزبی شده است، شکاف میان مردم و دولت عمیق تر گشته و سرمایه های اجتماعی به شدت آسیب می بینند. از این رو، آگاهی جامعه از تکنیک های تبلیغاتی و مطالبه گری بر اساس واقعیت های موجود، تنها راه مقابله با آثار مخرب این نوع فریب کاری در عرصه حکمرانی است.
در نظام حقوقی ایران، ماده قانونی جرم عوام فریبی و تشویش اذهان عمومی به طور مشخص در ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات، اصلاحی ۱۳۹۹) تبیین شده است. طبق این ماده، هر کس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی، اکاذیبی را از طریق نامه، شکواییه یا گزارش اظهار نماید، مجرم شناخته می شود. این قانون صراحتا بیان می دارد که حتی اگر ضرر مادی یا معنوی به کسی وارد نشود، صرف ارتکاب این عمل مستوجب حبس یا شلاق خواهد بود.
علاوه بر قانون مجازات، قانون مطبوعات نیز در ماده ۶ خود به محدودیت های انتشار مطالب برای رسانه ها اشاره کرده و در بند ۱۱، پخش شایعات و مطالب خلاف واقع را ممنوع نموده است. این مقررات ناظر بر فعالیت نشریات و خبرگزاری هایی است که از هیئت نظارت بر مطبوعات مجوز دارند و به دنبال جلوگیری از انحراف افکار عمومی هستند. در واقع، رسانه ها موظفند در کنار آزادی بیان، از انتشار هرگونه محتوایی که موجب فریب توده ها یا تحریف حقایق شود، خودداری کنند.
با گسترش تکنولوژی، ماده ۱۸ قانون جرایم رایانه ای نیز به مقابله با انتشار اکاذیب یا افترا در فضای مجازی و سامانه های مخابراتی پرداخته است. بر اساس این ماده، هرگونه نسبت دادن اعمال خلاف حقیقت به اشخاص حقیقی یا حقوقی در محیط دیجیتال، افزون بر اعاده حیثیت، مجازات سنگینی همچون حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی را در پی دارد. این قانون چتر حمایتی خود را بر تمام پلتفرم های آنلاین گسترانیده تا امنیت روانی جامعه در فضای مجازی حفظ شود.
بنابراین، با تلفیق آنچه در قانون مجازات اسلامی، قانون مطبوعات و قانون جرایم رایانه ای آمده است، هر نوع نشر اکاذیب با هر وسیله ای جرم تلقی می گردد. فرقی نمی کند این اقدام از طریق سخنرانی، توزیع اوراق چاپی یا انتشار مطلب در شبکه های اجتماعی باشد؛ در هر صورت فاعل باید پاسخگوی رفتار خود باشد. هدف نهایی تمامی این مواد قانونی، صیانت از حقیقت و پیشگیری از هرگونه سو استفادهای است که منجر به تشویش افکار عمومی و آسیب به اعتماد اجتماعی می شود.
مجازات عوام فریبی و تشویش اذهان عمومی در نظام حقوقی ایران با هدف حفظ آرامش اجتماعی و جلوگیری از گمراه سازی افکار عمومی پیش بینی شده است. این رفتارها معمولا زمانی تحقق پیدا می کند که فرد یا گروهی با انتشار مطالب خلاف واقع، جامعه را نسبت به اشخاص، نهادها یا رویدادها دچار برداشت نادرست کنند. قانون گذار چنین اقداماتی را تهدیدی برای نظم عمومی و اعتماد اجتماعی می داند.
ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) در این خصوص آورده است :"هر کس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی به وسیله نامه یا شکواییه یا مراسلات یا عرایض یا گزارش یا توزیع هرگونه اوراق چاپی یا خطی با امضا یا بدون امضا اکاذیبی را اظهار نماید یا با همان مقاصد اعمالی را بر خلاف حقیقت راسا یا به عنوان نقل قول به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقامات رسمی تصریحا یا تلویحا نسبت دهد اعم از اینکه از طریق مزبور به نحوی از انحا ضرر مادی یا معنوی به غیر وارد شود یا نه علاوه بر اعاده حیثیت در صورت امکان، باید به حبس از یک ماه تا یک سال یا شلاق تا (۷۴) ضربه محکوم شود."
بر اساس ماده ۱۸ قانون جرایم رایانه ای، هر شخصی که از طریق سامانه های رایانه ای یا مخابراتی اقدام به انتشار اکاذیب یا نسبت دادن امور خلاف حقیقت به اشخاص حقیقی یا حقوقی کند، در صورت احراز قصد اضرار یا تشویش اذهان عمومی، مشمول مجازات خواهد شد. این مجازات می تواند شامل حبس از نود و یک روز تا دو سال، جزای نقدی یا هر دو مورد به صورت هم زمان باشد. اعاده حیثیت زیان دیده نیز در صورت امکان، از آثار حقوقی این جرم به شمار می رود.
علاوه بر این، قانون مطبوعات نیز با رویکردی تکمیلی، چارچوب های مشخصی برای فعالیت رسانه ها تعیین کرده است. ماده ۶ این قانون، به ویژه در بند ۱۱، انتشار شایعات و مطالب خلاف واقع را ممنوع اعلام می کند تا از انحراف افکار عمومی جلوگیری شود. بر همین اساس، رسانه ها موظف هستند در کنار بهره مندی از آزادی بیان، از هرگونه محتوایی که مصداق مجازات عوام فریبی و تشویش اذهان عمومی باشد، پرهیز کنند.
برای تنظیم یک نمونه شکایت عوام فریبی و تشویش افکار عمومی، شاکی باید ابتدا اطلاعات دقیق هویت مشتکی عنه و شرح دقیق اقدامات وی، نظیر انتشار اخبار کذب در فضای مجازی یا رسانه ها را قید نماید. در این دادخواست، لازم است به تاریخ، محل وقوع جرم و لینک یا مستندات تصویری که نشان دهنده نشر اکاذیب است، به طور مستدل اشاره شود تا بازپرس پرونده بتواند قصد متهم از اضرار یا برهم زدن آرامش جامعه را احراز کند.
پس از تکمیل شرح شکایت، استناد به مواد قانونی نظیر ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی یا ماده ۱۸ قانون جرایم رایانه ای برای پیشبرد پرونده در دادسرا ضروری است. پیوست کردن گواهی شهود یا تاییدیه پلیس فتا در خصوص اصالت محتوای منتشر شده، شانس موفقیت در مسیر دادرسی را افزایش می دهد. در نهایت، هدف از ارائه این شکایت، علاوه بر مجازات فرد خاطی، درخواست اعاده حیثیت و پاکسازی آثار سو ناشی از فریب افکار عمومی در سطح اجتماع است.
برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد مجازات عوام فریبی در کانال تلگرام موضوعات حقوقی ضو شوید. کارشناسان مرکز مشاوره دینا نیز آماده اند تا با ارائه خدمات مشاوره حقوقی تلفنی دینا به سوالات شما عزیزان پیرامون مجازات عوام فریبی پاسخ دهند.
برای مشاوره و آشنایی با مجازات عوام فریبی
برای مشاوره و آشنایی با مجازات عوام فریبی
عناوین اصلی این مقاله
مقالات مرتبط
ارتباط با ما
درصورتی که برای مشاوره در تمامی زمینه های ذکر شده در سایت، به دانش چندین ساله ما در این زمینه نیاز داشتید می توانید با شماره تلفن 9099075303 ( تماس با تلفن ثابت از سراسر کشور و به ازای هر دقیقه 290000 ریال ) در ارتباط باشید.
سایت مشاوره دینا یک مرکز خصوصی و غیرانتفاعی است و به هیچ ارگان دولتی و خصوصی دیگر اعم از قوه قضاییه ، کانون وکلا ، کانون کارشناسان رسمی دادگستری و .... هیچگونه وابستگی ندارد.
جهت ارئه انتقادات، پیشنهادات و شکایات با شماره تلفن 54787900-021 تماس حاصل فرمایید.
تمامی حقوق این سایت متعلق به دینا می باشد ©
