جرم افترا چیست؟ جرم افترا به رفتاری گفته می شود که در آن فرد، آگاهانه و به قصد، ادعایی خلاف واقع را درباره شخصی مطرح می کند؛ ادعایی که می تواند به حیثیت، اعتبار یا حقوق او لطمه جدی وارد کند. مطابق قانون جدید و ماده قانونی، قانون مجازات اسلامی افترا می تواند به دو صورت یعنی افترا قولی و فعلی صورت گیرد. اگر افترا در دادگاه اثبات شود، بر اساس نمونه رای های قضایی، مرتکب این جرم با مجازات مواجه خواهد شد.
برای مشاوره جرم افترا و شرایط تحقق آن
برای مشاوره جرم افترا و شرایط تحقق آن
جرم افترا چیست؟ این عنوان به رفتاری اشاره دارد که در آن شخصی با علم به نادرستی گفته خود، اتهامی را به دیگری نسبت می دهد و به اعتبار یا حقوق او لطمه وارد می کند. در قانون جدید، افترا به عنوان رفتاری مجرمانه شناسایی شده و در ماده قانونی مربوط، مصادیقی مانند نسبت دادن جرم اثبات نشده یا طرح اتهامات نادرست مورد توجه قرار گرفته است. همچنین بر اساس نمونه رای های صادرشده از مراجع قضایی، هرگاه قصد و سوءنیت مرتکب احراز شود، دادگاه مطابق ماده قانونی، حکم به اعمال مجازات مقرر خواهد داد.
با توجه به اهمیت موضوع در این مقاله دینا، به پرسش جرم افترا چیست پاسخ داده شده و افترا قولی و فعلی در قانون جدید توضیح داده شده است. در ادامه، ماده قانونی جرم افترا مطابق با قانون مجازات اسلامی بررسی و نمونه رای جرم افترا ارائه شده است.
جرم افترا چیست؟ جرم افترا یکی از جرایم علیه حیثیت و اعتبار اشخاص است که در حقوق کیفری ایران مورد توجه ویژه قرار گرفته است. در تعریف حقوقی، زمانی که فردی به صورت صریح، چه از طریق گفتار، نوشتار یا حتی انتشار در فضای مجازی، ارتکاب یک جرم مشخص را به شخص دیگری نسبت دهد و نتواند صحت آن را در مراجع قانونی ثابت کند، عمل او افترا محسوب می شود.
از نظر عناصر تشکیل دهنده، جرم افترا مستلزم وجود چند شرط اساسی است. نخست آنکه نسبت داده شدن باید جرم باشد، نه صرفا یک رفتار ناپسند اخلاقی یا انتقاد عادی. دوم اینکه انتساب جرم باید به شخص معین صورت گیرد و قابلیت شناسایی داشته باشد. همچنین عنصر روانی یا همان سوءنیت در افترا اهمیت دارد؛ یعنی مرتکب باید آگاهانه و عامدانه اتهام را مطرح کرده باشد.
در نهایت، آگاهی از تفاوت افترا با جرایم مشابه مانند توهین یا نشر اکاذیب برای افراد ضروری است؛ زیرا هر کدام شرایط و آثار حقوقی متفاوتی دارند. افترا زمانی محقق می شود که اتهام، جنبه کیفری داشته و بدون دلیل قانونی مطرح شده باشد. شناخت دقیق اینکه جرم افترا چیست، به افراد کمک می کند؛ از حقوق خود در برابر اتهامات نادرست دفاع کنند.
افترا قولی و فعلی در قانون جدید مجازات اسلامی، از مهم ترین مصادیق جرایم علیه حیثیت اشخاص به شمار می آید و قانون گذار برای هر دو نوع، ضوابط مشخصی در نظر گرفته است. در این قسمت از مقاله به بررسی و تفسیر افترا قول و فعلی پرداخته شده است.
افترا قولی زمانی تحقق می یابد که شخصی با گفتار، نوشتار، پیامک، انتشار در فضای مجازی یا هر وسیله ارتباطی دیگر، ارتکاب یک جرم مشخص را به فرد معین نسبت دهد بدون آنکه بتواند آن را در مراجع قانونی اثبات کند. در این حالت، صرف بیان یا انتشار اتهام کیفری، حتی بدون وقوع نتیجه خاص، برای تحقق جرم کافی است و قانون آن را قابل مجازات دانسته است.
در مقابل، افترا فعلی ناظر بر حالتی است که فرد بدون بیان صریح اتهام، از طریق انجام یک عمل، دیگری را در مظان اتهام کیفری قرار دهد. نمونه بارز آن، قرار دادن آلات جرم، اسناد مجعول یا اشیای ممنوعه در اختیار یا محل متعلق به شخص دیگر با قصد متهم جلوه دادن اوست. در قانون جدید، تاکید شده که تحقق افترا فعلی نیازمند احراز سوءنیت و قصد انتساب جرم است و صرف وقوع عمل، بدون اثبات این قصد، برای مسئولیت کیفری کافی نخواهد بود.
از منظر حقوقی، تفاوت افترا قولی و فعلی بیشتر در نحوه انتساب جرم است، نه در ماهیت حمایتی قانون. هر دو نوع افترا، مشروط به نسبت دادن جرم معین و عدم امکان اثبات آن در مرجع قضایی هستند و هر دو می توانند موجب مسئولیت کیفری شوند. آشنایی با این تمایز در قانون جدید به افراد کمک می کند تا هم در دفاع از حیثیت خود مسیر درست قانونی را بشناسند و هم در رفتار و گفتار روزمره، به ویژه در فضای رسانه ای و مجازی، از ورود ناخواسته به قلمرو جرم افترا پرهیز کنند.
قانون گذار در ماده قانونی جرم افترا یعنی ماده 697 و 699 قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات) به طور مشخص به جرم افترا پرداخته و حدود و آثار کیفری آن را تبیین کرده است. بر اساس این ماده، هرگاه شخصی به صورت صریح، از طریق گفتار، نوشتار یا هر وسیله دیگر، ارتکاب جرم معینی را به فرد دیگری نسبت دهد و نتواند صحت این ادعا را در مراجع قضایی اثبات کند، مرتکب جرم افترا شناخته می شود.
در تعریف حقوقی، افترا به جرمی گفته می شود که به موجب آن فردی (مُفتَری) با علم و اراده، اتهام کیفری مشخصی را به شخص معین نسبت می دهد، بدون آنکه دلیل معتبر قانونی برای اثبات آن داشته باشد. بر این اساس، صرف انتساب جرم، حتی اگر منجر به محکومیت طرف مقابل نشود، برای تحقق افترا کافی است؛ مشروط بر اینکه انتساب، صریح و قابل انتساب به جرم معین باشد.
از حیث ضمانت اجرا، ماده 697 و 699 برای جرم افترا مجازات هایی نظیر حبس از سه ماه تا یک سال و شش ماه و یا تا (74) ضربه شلاق پیش بینی کرده است. همچنین قانون گذار با تفکیک افترا از جرایمی مانند توهین یا نشر اکاذیب، تلاش کرده مرز انتقاد مشروع و اتهام کیفری ناروا را روشن کند. آگاهی از مفاد این ماده قانونی، نقش مهمی در پیشگیری از طرح اتهامات بی دلیل و نیز دفاع موثر از حقوق اشخاص در برابر تعرض به حیثیت آنان دارد.
در نمونه رای جرم افترا، دادگاه با بررسی دقیق ارکان قانونی جرم، از جمله انتساب صریح جرم، فقدان دلیل معتبر و احراز سوءنیت متهم، مبادرت به صدور رای می کند. معمولا در چنین آرایی، مرجع قضایی ابتدا به اظهارات شاکی و دفاعیات متهم توجه کرده و سپس محتوای گفته ها یا نوشته های منتسب به متهم را با معیارهای ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی تطبیق می دهد.
نویسنده: دینا
حجم: 112KB
در مقابل، در برخی نمونه آراء نیز مشاهده می شود که دادگاه به دلیل عدم صراحت در انتساب جرم یا امکان اثبات ادعا، حکم بر برائت متهم صادر کرده است. این آراء نشان می دهد که صرف طرح شکایت، برای تحقق جرم افترا کافی نیست و قاضی موظف است قصد، نحوه بیان اتهام و دلایل ارائه شده را به صورت همه جانبه بررسی کند.
برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد جرم افترا و شرایط تحقق آن در کانال تلگرام موضوعات کیفری عضو شوید. کارشناسان مرکز مشاوره دینا نیز آماده اند تا با ارائه خدمات مشاوره حقوقی تلفنی دینا به سوالات شما عزیزان پیرامون جرم افترا و شرایط تحقق آن پاسخ دهند.
برای مشاوره جرم افترا و شرایط تحقق آن
برای مشاوره جرم افترا و شرایط تحقق آن
عناوین اصلی این مقاله
مقالات مرتبط
ارتباط با ما
درصورتی که برای مشاوره در تمامی زمینه های ذکر شده در سایت، به دانش چندین ساله ما در این زمینه نیاز داشتید می توانید با شماره تلفن 9099075303 ( تماس با تلفن ثابت از سراسر کشور و به ازای هر دقیقه 290000 ریال ) در ارتباط باشید.
سایت مشاوره دینا یک مرکز خصوصی و غیرانتفاعی است و به هیچ ارگان دولتی و خصوصی دیگر اعم از قوه قضاییه ، کانون وکلا ، کانون کارشناسان رسمی دادگستری و .... هیچگونه وابستگی ندارد.
جهت ارئه انتقادات، پیشنهادات و شکایات با شماره تلفن 54787900-021 تماس حاصل فرمایید.
تمامی حقوق این سایت متعلق به دینا می باشد ©
