برای روشن شدن فرق بین دو مفهوم حقوقی قصور و تقصیر، ابتدا به معنی آن ها پرداخته می شود؛ در پاسخ به اینکه قصور یعنی چه باید گفت، قصور کوتاهی در انجام وظیفه ای قانونی یا ترک فعل الزامی است، در حالی که تقصیر انجام فعل خلاف قانون یا بی احتیاطی می باشد. تفاوت تقصیر و قصور در حقوق این است که قصور ترک باید ها و تقصیر انجام نباید ها می باشد.
برای مشاوره آشنایی با تفاوت تقصیر و قصور در حقوق
برای مشاوره آشنایی با تفاوت تقصیر و قصور در حقوق
در پاسخ به این پرسش که قصور یعنی چه و تفاوت تقصیر و قصور در حقوق چیست، باید گفت که تقصیر در حقوق، شامل مواردی مانند بی احتیاطی، بی مبالاتی، عدم مهارت و ... می شود، در حالی که قصور بیشتر به کوتاهی، سهل انگاری یا انجام ندادن وظیفه اشاره دارد. بنابراین، فرق معنی تقصیر و قصور در این است که تقصیر یکی از مبانی مسئولیت مدنی و کیفری محسوب می شود، اما قصور بیشتر ناظر بر کوتاهی در انجام وظیفه است.
با توجه به اهمیت موضوع در این مقاله دینا، به پرسش قصور و تقصیر یعنی چه پاسخ داده شده و معنی هر عنوان بیان شده است. در ادامه تفاوت این دو موضوع در حقوق توضیح داده شده و همچنین این فرق بر اساس ماده ۹۵۳ قانون مدنی مورد بررسی قرار گرفته است.
در پاسخ به سوال قصور یعنی چه می توان گفت که به معنای کوتاهی، سهل انگاری یا خودداری از انجام تکلیفی است که شخص بر اساس قانون، قرارداد یا مقررات حرفه ای موظف به انجام آن بوده است. در واقع در قصور، فرد اقدام زیان باری انجام نمی دهد، بلکه با انجام ندادن وظیفه ای که بر عهده او قرار داشته، زمینه ورود خسارت یا تضییع حق دیگری را فراهم می کند. به همین دلیل، قصور معمولا با «ترک فعل» و کم کاری ارتباط دارد.
قصور بیشتر در حوزه های حرفه ای، اداری و تخصصی مورد استفاده قرار می گیرد و از اصطلاحاتی است که در موضوعاتی مانند قصور پزشکی، قصور مهندسی، قصور اداری و قصور کارشناسی به کار می رود. برای مثال، اگر پزشکی برخلاف موازین علمی، اقدام ضروری برای درمان بیمار را انجام ندهد یا کارمند دولتی وظایف قانونی خود را به موقع انجام ندهد، ممکن است رفتار وی مصداق قصور محسوب شود.
هرچند قصور در قوانین ایران تعریف مستقلی ندارد، اما در صورت ورود خسارت یا نقض تکلیف قانونی می تواند موجب ایجاد مسئولیت شود. بنابراین، شخصی که بر اثر قصور خود به دیگری زیان وارد کرده است، ممکن است ملزم به جبران خسارت شود و در برخی موارد نیز با مسئولیت انتظامی، اداری یا حتی کیفری مواجه گردد. از این رو، قصور یکی از مباحث مهم در بررسی مسئولیت اشخاص و تشخیص تخلفات حرفهای و قانونی به شمار می آید.
در علم حقوق، برای پاسخ به تقصیر یعنی چه، باید گفت به معنای انجام دادن یا انجام ندادن عملی است که برخلاف رفتار متعارف، قوانین یا تعهدات قانونی بوده و موجب ورود ضرر به دیگری می شود. تقصیر می تواند به صورت انجام یک رفتار نادرست، مانند تجاوز از حدود قانونی، یا به شکل ترک وظیفه و کوتاهی در انجام تکلیف تحقق پیدا کند. در حقوق مدنی و کیفری، تقصیر یکی از مهم ترین مبانی ایجاد مسئولیت به شمار می رود و در بسیاری از دعاوی، اثبات آن برای مطالبه خسارت یا تعیین مسئولیت ضروری است.
بر اساس ماده 953 قانون مدنی، «تقصیر اعم است از تعدی و تفریط». منظور از تعدی، تجاوز کردن از حدود اذن در قرارداد است؛ برای مثال، شخصی که برخلاف حدود تعیین شده از مال دیگری استفاده کند، مرتکب تعدی شده است. در مقابل، تفریط به معنای ترک عملی است که برای حفظ مال یا انجام تعهد لازم بوده و شخص از انجام آن خودداری کرده است. بنابراین، قانون گذار تقصیر را مفهومی گسترده دانسته که هم رفتار های افراطی و هم کوتاهی و سهل انگاری را در بر می گیرد.
در نتیجه، تقصیر در حقوق تنها به ارتکاب یک عمل زیان بار محدود نمی شود، بلکه ممکن است از طریق کوتاهی، بی احتیاطی یا عدم رعایت وظایف قانونی نیز ایجاد گردد. به همین دلیل، مفاهیمی مانند تعدی و تفریط به عنوان مهم ترین مصادیق تقصیر شناخته می شوند و نقش مهمی در تعیین مسئولیت حقوقی اشخاص دارند.
تفاوت قصور و تقصیر در حقوق آن است که هر دو از مبانی مسئولیت حقوقی محسوب می شوند، اما مفهوم و دامنه آن ها یکسان نیست. قصور به معنای خودداری از انجام تکلیف یا وظیفه قانونی (ترک فعل و کم کاری) است که در صورت ورود خسارت، مسئولیت به دنبال دارد. در مقابل، تقصیر مفهومی گسترده تر داشته و علاوه بر قصور، شامل بی احتیاطی، بی مبالاتی، تعدی، تفریط و انجام اعمال برخلاف موازین قانونی نیز می شود.
| موضوع | تقصیر | قصور |
| مفهوم | مفهوم حقوقی عام شامل تعدی، تفریط، بی احتیاطی و بی مبالاتی | کوتاهی، سهل انگاری یا ترک انجام وظیفه |
| جایگاه در قانون و محاکم | در قوانین ایران، به ویژه قانون مدنی، تعریف و آثار مشخص دارد و مبنای اصلی مسئولیت در دعاوی حقوقی و کیفری است | تعریف مستقل و دقیقی در قوانین ندارد و بیشتر در حوزه های حرفه ای، اداری و صنفی مانند قصور پزشکی یا اداری مطرح می شود |
| کاربرد در دادگاهها | بسیار رایج و از مهم ترین مبانی مسئولیت مدنی و کیفری | بیشتر در تخلفات حرفه ای، انتظامی و اداری مورد استفاده قرار می گیرد |
| نحوه تحقق | با فعل یا ترک فعل قابل تحقق است | عمدتا از طریق ترک فعل یا کوتاهی در انجام وظیفه محقق می شود |
| نیاز به وجود وظیفه | معمولا مستلزم وجود تکلیف قانونی، قراردادی یا عرفی است | حتما مبتنی بر وجود وظیفه، مسئولیت یا تعهد قبلی است |
| مصادیق | بی احتیاطی، بی مبالاتی، تعدی، تفریط و انجام اعمال خلاف قانون | سهل انگاری، غفلت و انجام ندادن وظایف محوله |
| مسئولیت | میتواند موجب مسئولیت مدنی، کیفری یا هر دو شود | در صورت ورود زیان یا نقض تکلیف، مسئولیت حقوقی یا انتظامی ایجاد می کند |
شباهت قصور و تقصیر در حقوق آن است که هر دو به نوعی رفتار نادرست، کوتاهی در انجام وظیفه یا نقض تکالیف قانونی و عرفی اشاره دارند و می توانند موجب ورود زیان به دیگران شوند. همچنین هر دو در صورت تحقق شرایط قانونی، قابلیت ایجاد مسئولیت مدنی و در برخی موارد مسئولیت کیفری را دارند. به همین دلیل، مراجع قضایی در بررسی دعاوی و تعیین مسئولیت اشخاص، هر دو مفهوم را به عنوان عوامل موثر در ایجاد خسارت و پاسخگویی قانونی مورد توجه قرار می دهند.
برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد تفاوت تقصیر و قصور در حقوق در کانال تلگرام موضوعات حقوقی عضو شوید. کارشناسان مرکز مشاوره دینا نیز آماده اند تا با ارائه خدمات مشاوره تفاوت تقصیر و قصور در حقوق تلفنی دینا به سوالات شما عزیزان پیرامون تفاوت تقصیر و قصور در حقوق پاسخ دهند.
برای مشاوره آشنایی با تفاوت تقصیر و قصور در حقوق
برای مشاوره آشنایی با تفاوت تقصیر و قصور در حقوق
مقالات مرتبط
ارتباط با ما
درصورتی که برای مشاوره در تمامی زمینه های ذکر شده در سایت، به دانش چندین ساله ما در این زمینه نیاز داشتید می توانید با شماره تلفن 9099075303 ( تماس با تلفن ثابت از سراسر کشور و به ازای هر دقیقه 470000 ریال ) در ارتباط باشید.
سایت مشاوره دینا یک مرکز خصوصی و غیرانتفاعی است و به هیچ ارگان دولتی و خصوصی دیگر اعم از قوه قضاییه ، کانون وکلا ، کانون کارشناسان رسمی دادگستری و .... هیچگونه وابستگی ندارد.
جهت ارئه انتقادات، پیشنهادات و شکایات با شماره تلفن 54787900-021 تماس حاصل فرمایید.
تمامی حقوق این سایت متعلق به دینا می باشد ©
